Twee liefdesdrama’s, één spiegel: Carsens meesterlijke Pagliacci/Cavalleria Rusticana in Amsterdam

Nederlands Philharmonisch o.l.v. Andrea Battistoni. Solisten: Corinne Winters, Raehann Bryce-Davis, Maria Warenberg, Riccardo Massi, Roman Burdenko, Jacob Abrahamse, Hubert Zapiór, Seok Jong Baek, Enkelejda Shkosa. Programma: Ruggero Leoncavallo, Pagliacci; Pietro Mascagni, Cavalleria Rusticana. Gezien: 5.9.2026, Stopera, Amsterdam. De Nationale Opera. Door Michael Klier

Cavalleria Rusticana: de achterwand als spiegel voor het publiek — foto: Bart Grietens

Overspel, jaloezie, liefdesverdriet, wraakgevoelens - hoe gaan wij daar tegenwoordig mee om? We gaan naar een therapeut of vragen AI hoe we ermee om moeten gaan. Maar deze gevoelens zijn van alle tijden. Er zijn boeken over vol geschreven en talloze toneelstukken en films over gemaakt. Ook in musicals en opera’s kun je er in onderdompelen. Het verschil zit hem in het einde: in de opera loopt het vaak niet goed af. De Nationale Opera opende het nieuwe seizoen met maar liefst twee liefdesdrama’s, die, samen op één avond gegeven, al meer dan 130 jaar lang tot de publieksfavorieten horen.

Regie van de allerbeste

Wat doet nu een regisseur als Robert Carsen met zo een dramatische opera-tweeluik om er een nieuwe dimensie aan toe te voegen? Hij draait het om, in meerdere opzichten. Beginnende met de volgorde. De avond opent met Pagliacci, de opera van Ruggero Leoncavallo uit 1892. Op deze manier begint de opera-avond veel logischer met een proloog. Aan het einde van Pagliacci vermoordt de razend jaloerse echtgenoot Canio zijn vrouw Nedda en haar geliefde op het open podium voor de ogen van zijn publiek. De vermaak zoekende toeschouwers, weergegeven door de koorleden, hebben helemaal niet door dat wat ze zien dit keer echt is, en geen toneelstuk.

Regisseur Robert Carsen — foto: Felipe Sanguinetti

Rol van het koor

Carsen had de rol van het koor eveneens op meerdere manieren ‘omgedraaid’. Aan het begin van de avond zat het koor helemaal vooraan in het publiek, en speelden in de zaal toneel door zich pas op het laatste moment de zaal in te haasten en omslachtig naar hun stoelen te zoeken. De proloog begon voor het gesloten gordijn. Roman Burdenko (Tonio) spreekt het publiek toe in modern outfit en met de overtuigingskracht van een succesvol manager. Met zijn zowel krachtige als ook vleiend wendbare stem zet Burdenko de toon voor deze in alle opzichten indringende opera-avond.

Roman Burdenko als Tonio tijdens de proloog — foto: Bart Grietens

Kippenvelmoment

Twee keer gaat een dieprood gordijn open en staat de fantastische Corinne Winters (Nedda) als Colombine op het podium geintjes uit te halen. Daarmee ontlokt ze het publiek enthousiaste reacties. Je waant je met dit joelend meegaande publiek op een dorpsplein in Italië. Hoe groot is de verrassing als opeens alle leden van het geweldige Koor van de Nationale Opera uit hun stoelen op de eerste twee rijen opstaan en daar beginnen te zingen! Een echt kippenvelmoment dat pas voorbij is als alle koorleden samen met het Nieuw Amsterdams Kinderkoor zingend het podium oplopen.

Corinne Winters en Riccardo Massi met het koor van De Nationale Opera en het Nieuw Amsterdams Kinderkoor — foto: Bart Grietens

Ridi, Pagliaccio

Wat zich nu in het decor van een eenvoudige kleedkamer ontvouwt is even bekend als voorspelbaar. Tonio bekent Nedda voor het eerst zijn liefde, maar zij wijst hem lachend af. Zij is verliefd op Silvio (Hubert Zapiór), die haar even later met een bos rozen opzoekt nadat hij Canio naar de kroeg heeft gestuurd. Tonio betrapt de twee tortelduifjes en licht Canio (Riccardo Massi) in. Hij wil zich op Silvio storten maar die kan nog net ongezien vluchten. De nu volgende beroemde aria Ridi, Pagliaccio zingt Massi adembemend mooi. Hun voorstelling moet zo beginnen en hij moet als komediant het podium op. Lach, Pagliaccio, om je gefnuikte liefde! Componist Leoncavallo heeft hiermee een van de mooiste operamelodieën ooit geschreven. Het noodlot ontvouwt zich tijdens de wervelende finale en het is pauze.

Opnieuw het geweldige koor

Menigeen zou zich tijdens de pauze afgevraagd hebben hoe men deze hoog dramatische ontknoping nog kon toppen met Cavalleria Rusticana, het melodrama dat Pietro Mascagni in 1890 schreef. Maar wie dacht dat het mooiste nu al geweest was en dat het toch beter was geweest de oude volgorde te behouden, werd door Carsen van het tegendeel overtuigd.

Pagliaccio — foto: Bart Grietens

Het doek gaat omhoog voor Cavalleria Rusticana en we zien opnieuw het slotbeeld van de vorige opera. Canio staat er met een bebloed mes, zijn slachtoffers aan zijn voeten en het koor in afschuw en verschrikt om hen heen. Maar opeens ontspant iedereen en stapt uit zijn personage. We zijn in een nieuwe opera beland! Het nieuwe verhaal speelt zich af tussen zangers, die net een voorstelling hebben gegeven en vrolijk naar de kleedkamer verdwijnen.

Wat een Cavalleria Rusticana cast

En weer gaat het om liefdesverdriet. Turridu, immens indringend vertolkt door Seok Jong Baek, is samen met Santuzza, eveneens fantastisch gezongen door Raehann Bryce-Davis. Zij smeekt hem om haar niet te verlaten voor Lola (Maria Warenberg). Die twee hadden ooit een relatie maar tijdens zijn militaire dienst trouwde Lola met Alfio (Roman Burdenko - onherkenbaar in zijn nieuwe rol). Turridu wil niets meer van haar weten, zij licht Alfio in en Alfio doodt Turridu in een duel. Maar de op het eerste gezicht voorspelbare gang van zaken werd meesterlijk in scène gezet.

Raehann Bryce-Davis (Santuzza) en Seok Jong Baek (Turridu) — foto: Bart Grietens

Geweldig decor

Het Nederlands Philharmonisch speelde na de pauze veel genuanceerder dan tijdens de openingsmaten van Pagliacci. Dirigent Andrea Battistoni nam bij Mascagni meer tijd en wist zijn zangers beter te begeleiden. Vooral in de langere orkesttussenspelen liet het orkest zich door de intense emoties van de zangers inspireren. Het oogverblindend strakke en moderne decor van Radu Boruzescu maakte de vertaalslag naar onze tijd perfect invoelbaar. Deze opera was niet alleen mooi en op het hoogste niveau uitgevoerd, maar raakte ook enorm.

Het decor van Radu Boruzescu — foto: Bart Grietens

Spiegel voorhouden

In de slotscène houdt regisseur Robert Carsen het publiek letterlijk een spiegel voor. De achterwand is voorzien van spiegelend glas zodat het publiek zichzelf ziet. Veel van de aangrijpende momenten zijn ons allen bekend. Muziek is in staat om oude wonden te helen.

Seok Jong Baek als Turridu — foto: Bart Grietens

De recensie verschijnt ook op https://denieuwemuze.nl/category/recensies/